مناظره ویکیپدیا و زیباکلام در مورد دانشگاه آزاد/ دانشگاه خصوصی با 2.5 میلیون کمک دولتی!

صادق زيبا کلام استاد دانشگاه در يادداشتي درباره برکناري فرهاد دانشجو نوشت:

کنار گذاردن دکتر فرهاد دانشجو، نه شکستي براي اصولگرايان بود و نه موفقيتي براي اصلاح‌طلبان و نه حتي پيروزي براي آقاي هاشمي رفسنجاني به عنوان بنيانگذار دانشگاه آزاد. اگر پيروزي بود، اين پيروزي براي گروه خاصي نبود چراکه قانون و به رسميت شناخته شدن آن بود که در حقيقت پيروز شد. راستي را آن است که تصاحب و در اختيار گرفتن دانشگاه آزاد از جانب اصولگرايان در سال 1390 به زبان حقوقي يا از منظر حقوقي «تصرف عدواني» بود.

دانشگاه آزاد از زمان تشکيل آن به پيشنهاد آقاي هاشمي رفسنجاني در سال 1361 تا سال 1390 که اصولگرايان آن را «تصاحب» کردند، يک ريال از بودجه عمومي نگرفته بود. صد البته که از امکانات دولتي در طي آن سه دهه استفاده کرده بود. همچنان که خيلي از نهادها، موسسات، صنايع و شرکت‌هاي کوچک و بزرگ در بخش خصوصي از انواع و اقسام امکانات دولتي استفاده مي‌کنند از گرفتن زمين رايگان يا زمين ارزان قيمت، تا وام کم‌بهره، معافيت گمرکي و معافيت از ماليات و انواع و اقسام کمک‌ها و تسهيلات ديگر.

اما هيچ يک از اين کمک‌ها باعث آن نمي‌شود که دولت خود را شريک يا سهيم يا مالک آن موسسه خصوصي تعريف کند. دانشگاه آزاد هم ايضا اينگونه بود و کمک‌ها و تسهيلات دولت برخلاف استدلالي که اصولگرايان در سال 90 مي‌کردند باعث نمي‌شد که دولتي شود. و بالاخره به اين نکته ظريف بايد اشاره کنيم که در مقايسه با بسياري از دانشگاه‌هاي دولتي، دانشگاه آزاد هم از کيفيت علمي بالايي برخوردار بود به علاوه و باز برخلاف تبليغات اصولگرايان ميزان شهريه آن به مراتب کمتر از ميزان شهريه‌اي است که دانشگاه‌هاي دولتي از دانشجويان نوبت دوم يا شبانه‌شان اخذ مي‌کنند.

واقعيت آن است که گرفتن دانشگاه آزاد از همان ابتداي پيروزي آقاي احمدي‌نژاد در سال 1384 به دليل مخالفت با آقاي هاشمي رفسنجاني به صورت يک هدف درآمده بود و به‌رغم آنکه آقاي احمدي‌نژاد در سال 1384 از نظر قدرت سياسي و نفوذ در حد بالايي بود، اما همانطور که آمد با همه وجود به دنبال گرفتن دانشگاه آزاد بود. اما آقاي هاشمي رفسنجاني به همراه هيات موسس دانشگاه آزاد آرام و بدون ايجاد سروصدا و زمينه سياسي توانستند ايستادگي کرده و به استناد قانون نگذارند دولت بر دانشگاه آزاد مسلط شود.

اما بعد از حوادث و رويدادهاي 22 خرداد سال 1388 ديگر به نظر مي‌رسيد که هيچ نيرويي ياراي مقاومت و ايستادگي در برابر اصولگرايان را ندارد. آقاي هاشمي رفسنجاني به همراه هيات موسس دانشگاه آزاد عملا به اين نقطه رسيده بودند که نه قانون، نه منافع ملي و نه حفظ و حراست از بزرگ‌ترين دانشگاه کشور قادر نيستند تا جلوي اراده‌اي ايجاد شده براي تصاحب دانشگاه آزاد را بگيرند. مابقي داستان را همه‌مان مي‌دانيم به هر شکلي بود و بدون در نظر گرفتن به رسميت شناختن اولين و بنيادي‌ترين حق که حق محترم شمردن مالکيت خصوصي است، اصولگرايان دانشگاه آزاد را در اختيار دولت آقاي احمدي‌نژاد گذاردند. اقدامي که دولت احمدي‌نژاد در مورد دانشگاه آزاد انجام داد نوعي بي‌توجهي به قانون بود و آنچه ديروز اتفاق افتاد در حقيقت اعتبار بخشيدن به حرمت قانون است.

ویکیپدیا نوشت:

دانشگاه آزاد اسلامی مجموعه‌ای از دانشگاههای غیر دولتی در ایران (و چند شهر خارج ازایران) است که کار خود را در ۱۰ مرداد ۱۳۶۱ آغاز کرد.

تاریخچه و بنیانگذاری

دانشگاه آزاد ایران

دانشگاه آزاد ایران فعالیت خود را در دهه ۱۳۵۰ با مدیریت عبدالرحیم احمدی و معاونت شاهرخ مسکوب آغاز کرده بود و در سال ۱۳۵۵ تعدادی از فارغ التحصیلان ممتازکشور را با بورس تحصیلی به دانشگاه های ممتاز جهان اعزام کرد تا فعالیت خود را با کادری نخبه آغاز کند. پذیرش دانشجو در این دانشگاه در ۱۳۵۷ به طور محدود آغاز شد و فعالیت آن با درگرفتن انقلاب اسلامی و رویدادهای پس از آن و نهایتاً انقلاب فرهنگی بکلی متوقف شد. برنامه درسی این دانشگاه متفاوت از دانشگاه‌های دیگر بود. برنامه‌های این دانشگاه بر پایه آموزش از راه دور قرار داشت. بر این اساس دانشگاه آزاد ایران اقدام به تهیه کتاب‌های بسیار با طرح و اندازه واحد و نیز فیلم‌های آموزشی و نوارهای صوتی نمود.

تشکیل دانشگاه آزاد اسلامی

این نگاره در روز ۱۰ مرداد ۱۳۹۰ برابر با بیست و نهمین سالروز بنیانگذاری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی گرفته شده است.

دو سال پس از انقلاب فرهنگی ایران در اردیبهشت ۱۳۶۱ به پیشنهاد هاشمی رفسنجانی و با حمایت روح‌الله خمینی دانشگاه آزاد اسلامی تاسیس شد. برخی از رجال سیاسی ارشد جمهوری اسلامی از جمله احمد خمینی و هاشمی رفسنجانی عضو هیأت امنای آن بوده اند.

جاسبی ابتدا پیشنهاد خود را با هاشمی رفسنجانی در میان گذاشته و هاشمی در خطبه‌های نماز جمعه در باره دانشگاه در شرف تاسیس چنین گفت:

یکی از طرق این است که از همین امسال در هر جا که دستمان رسید و شاید کم‌کم به روستا هم بکشد – البته به شهرهای کوچک به آسانی می‌رسد – مراکزی درست کنیم به نام دانشگاه آزاد اما نه دانشگاه آزاد رژیم گذشته، دانشگاه آزاد واقعی که مواد تحصیلی دانشگاهی را با روش تحصیلی که در حوزه‌های علمیه علوم دینی می‌خوانند، خوانده شود. امروز اگر یک دانشجو در سال به خاطر فضای دانشگاه و اساتید زیاد، کارمندان مؤسسه، وزارت علوم، آزمایشگاه‌ها و سایر چیزها، ده‌ها هزار تومان، صدها هزار تومان خرجش است، یک طلبه وقتی درس می‌خواند تقریباً هیچ خرجی ندارد و آن خرج‌هایی هم که دارد، خودش در یکی دو ماهی که می‌رود برای تبلیغ برمی‌گرداند و به مدرسه می‌آورد. اصلاً مدارس و خیلی چیزهای دیگر را پولهایی که طلبه‌ها به عنوان سهم امام، خمس و انفاقات از روستاها برمی‌گردانند، اداره می‌کنند. اصلاً مراجع با این پول‌ها اداره می‌شوند.

چهار ماه بعد هاشمی رفسنجانی بعنوان رئیس شورای موقت دانشگاه و طی حکمی با سربرگ مجلس، عبدالله جاسبی را به ریاست موقت دانشگاه منصوب نمود. هیات موسس دانشگاه شامل آیت الله علی خامنه‌ای (رئیس جمهور وقت)، اکبر هاشمی رفسنجانی (رئیس مجلس وقت)، میرحسین موسوی (نخست وزیر وقت)، احمد خمینی (فرزند و رئیس دفتر خمینی) و عبدالله جاسبی تشکیل جلسه داده و جاسبی را به ریاست دانشگاه منصوب کرد.

اولین آزمون ورودی دانشگاه در اسفند ۶۱ با شرکت ۳۲ هزار داوطلب در امام شهر (شاهرود)، اهواز، تبریز، تهران، رشت، زاهدان، کرمان، مشهد و یزد برگزار شد و حدود ۳ هزار نفر در رشته‌های راه و ساختمان، برق، مکانیک، فیزیک، ریاضی، شیمی، صنایع فلزی، نساجی و حسابداری پذیرفته شدند.^[۴] هاشمی رفسنجانی رئیس هیئت امنای این دانشگاه، آنرا از افتخارات و تجربه‌های موفق پس از انقلاب می‌داند.

وضعیت کنونی

اداره دانشگاه

جاسبی نخستین رئیس دانشگاه آزاد

اعضای هیأت مؤسس دانشگاه علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی (رئیس)، عبدالله جاسبی، عبدالکریم موسوی اردبیلی، میرحسین موسوی و احمد خمینی بودند. پس از مرگ احمد خمینی حسن خمینی جانشین وی در هیات موسس شد. در سال ۱۳۸۹ نیز شورای انقلاب فرهنگی اساسنامه دانشگاه را تغییر داد و حسن حبیبی،علی‌اکبر ولایتی، محسن قمی و حمید میرزاده را به هیات موسس افزود.

هیات امنا که عالی‌تریم مرجع تصمیم گیری در مورد این دانشگاه است تشکیل شده از: سه نفر از اعضاي هيئت مؤسس كه حتماً يك نفر از آنها روحاني باشد (در حال حاضر: اکبر هاشمی رفسنجانی، سید حسن خمینی، حمید میرزاده)، رئيس دانشگاه (حمید میرزاده)، وزراي علوم و بهداشت (در حال حاضر: جعفر توفیقی، سید حسن قاضی‌زاده هاشمی)، رئيس نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه‌ها (محمد محمدیان)، سه نفر از اعضاي هيئت علمي تمام‎وقت دانشگاه‌ها در مرتبه دانشياري و يا بالاتر که هيچ‎گونه سمت مديريتي و حکومتي غير از تدريس و پژوهش نداشته باشند به تصويب شوراي عالي انقلاب فرهنگي (بهمن یزدی، فریدون عزیزی، ، فرهاد دانشجو)

این دانشگاه عضو اتحادیه دانشگاه‌های جهان اسلام است و عبدالله جاسبی نیز رئیس این اتحادیه می‌باشد.

مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی توسط ریاست عالیه آن انجام می‌شود. ریاست عالیه دانشگاه آزاد اسلامی توسط هیات امناء تعیین می‌گردد. دانشگاه آزاد اسلامی همانند دیگر مؤسسات آموزشی در ایران، زیر نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی فعالیت می‌کند. نوع مدرک اعطایی به فارغ‌التحصیلان این دانشگاه، به صورت مستقل و از طرف دانشگاه آزاد اسلامی اعطا می‌گردد (با قید محل تحصیل).

ریاست این دانشگاه از از اسفند ۱۳۹۰ پس از کش و قوس های طولانی از طرف شورای عالی انقلاب فرهنگی به فرهاد دانشجو داده شد. اکبر هاشمی رئیس هیات امنای دانشگاه آزاد از امضایی حکم فرهاد دانشجو امنتناع ورزید و بنا به قانون به رئیس جمهور واگذار شد و ریاست جمهوری امضای حکم را به وزیر علوم تفوض کرد،وزیر علوم حکم ریاست دانشگاه آزاد را امضا کرد. فرهاد دانشجو تا ۲۷ شهريور ۱۳۹۲ رئیس دانشگاه آزاد بود و در این تاریخ با رأی اکثریت اعضای هیئت امنای دانشگاه، حمید میرزاده، جایگزین وی گردید و ریاست دانشگاه آزاد اسلامی را برعهده گرفت.

منابع مالی

در اساسنامه دانشگاه آزاد محل تأمین هزینه‌های آن اخذ شهریه از دانشجویان، کمک‌های مردم، دولت و نهادهای انقلاب اسلامی ذکر شده‌است. اولین قلم کمک به دانشگاه آزاد نیز مبلغ یک میلیون تومان کمکروح‌الله خمینی بود.دانشگاه ازاد فعالیت خود را پیش از بازگشایی دانشگاه‌های دولتی ( که در جریان انقلاب فرهنگی تعطیل شده بود) بدون دریافت مجوز از شورای عالی گسترش آموزش عالی و یا شورای عالی انقلاب فرهنگی آغاز و مجددا کمکی به ارزش صدوپنجاه میلیون ریال از دادستانی انقلاب دریافت کرده و در ۲۷ اسفند ۱۳۶۱ خود را بعنوان موسسه‌ای غیرتجاری به شماره ۲۴۵۱ در اداره ثبت شرکت‌ها ثبت می‌کند.

دانشگاه آزاد معتقد است که اقدام در اخذ شهریه بسیار منطقی‌تر است است چرا که به این شکل برخلاف روش دانشگاه‌های دولتی که از منابع دولت استفاده می‌کنند، هزینه تحصیل فقط توسط خود فرد تأمین می‌شود.

مجموع شهریه دریافت‌شده از یک میلیون و دویست هزار دانشجوی دانشگاه در سال ۸۴-۸۵ نیز حدود ۷۰۰ میلیارد تومان بوده که در مقایسه با یک میلیارد و سیصدوپنجاه میلیون تومان بودجه نظام آموزش عالی دولتی برای سیصد هزار دانشجو به این معنا است که دانشگاه‌های دولتی به ازای هر دانشجو هزینه‌ای معادل هفت‌ونیم برابر شهریه دانشگاه آزاد از صندوق دولت برداشت کرده اند.

علی عزتی نماینده مجلس شورای اسلامی در این ارتباط گفت:دانشگاه آزاد اسلامی بدون هیچ گونه حمایت از سوی دولت و تنها از محل پرداخت شهریه‌های اخذ شده از دانشجویان اداره شده و نه تنها هیج هزینه ای را بر دولت تحمیل نکرده است، بلکه سالیانه از خروج میلیاردها دلار ارز از کشور جلوگیری کرده است.

نظرات منتقدان