بهترین گزینه برای نجات دریاچه ارومیه

به گزارش تارود به نقل از افکارنیوز،‌ حسین گلابیان در نشست انجمن اقتصاددانان ایران با بیان این که آنچه که امروز برای دریاچه ارومیه اتفاق افتاده قابل پیش بینی بود اما کسی به آن اهمیت نمی‌داد، اظهار کرد: سدهای بی شماری که اطراف دریاچه ساخته شده بود نشان می‌داد که دیر یا زود چنین فاجعه زیست محیطی رخ خواهد داد.

وی با اشاره به گسترش نیروهای عظیم تکنولوژیکی بدون دستیابی به فرهنگی که لازمه استفاده از آن بود، افزود: بر این اساس بسیاری از منابع طبیعی و رودخانه‌ها با احداث سد رو نابودی نهاد این در حالی است که افتخار می‌کردیم به جرگه ملتهای سدساز پیوسته‌ایم.

این کارشناس برنامه ریزی منطقه ای در نشست اقتصاد آب و تراژدی ارومیه ادامه داد: نبود فرهنگ استفاده از تکنولوژی به ایجاد رشدهای ناپایدار منتهی شده است به طوری که سدسازی‌های بدون فرهنگ‌سازی دریاچه ارومیه، زاینده‌رود همچنین هامون را رو به انحطاط برده و باید منتظر فجایع سخت‌تر از این بود.

وی در ادامه با اشاره به پیشینه‌ای که موجب قرار گرفتن دریاچه ارومیه در وضعیت فعلی شده است، گفت: در سالهای قبل از انقلاب کارخانه‌های شراب سازی بسیاری در این منطقه قرار داشت که بعد از انقلاب تعطیل شده و به کارخانه‌های تولید کنسانتره میوه به خصوص سیب به دلیل تقاضای کشورهایی مانند آلمان تبدیل شد .

گلابیان ادامه داد: آمار نشان می‌دهد که باغات انگور که اکنون به بیش از ۲۰ هزار هکتار سیبستان تبدیل شده‌اند به آبیاری بیش از ۲۰ برابری نیاز دارند. از این رو طی این سالها آب فراوانی که اغلب از محل منابع دریاچه ارومیه تامین شده به سوی این بخش هدایت شده است.

وی با اشاره به این که آمار نشان می‌دهد حدود ۳۶ میلیون دلار در سالیان گذشته صادرات کنسانتره سیب داشته‌ایم، بیان کرد: اگر چه نمی‌توان گفت تمام آب دریاچه ارومیه صرف این بخش شده اما حدود ۴۰ درصد منابع آن برای آبیاری باغاتی از این قبیل که می توانست به گونه صحیح تری مورد بهره برداری قرار گیرد مصرف شده است.

گلابیان یادآور شد: دریاچه ارومیه حدود ۱۳۰ هزار سال قدمت دارد اما در این سالها هرگز وضعیت کنونی را تجربه نکرده و برای اولین بار است که در موقعیت فعلی قرار گرفته است.

وی با بیان اینکه دریاچه ارومیه یک عیب دارد که حسن آن نیز است یادآور شد: این در حالی است که حسن آن کم عمق بودن آن است که موجب می‌شود تا آفتاب به خوبی در درونش نفوذ کرده و زندگی منحصر به فردی را برای جانداران آن ایجاد می‌کند. اما همین مساله که به عیب آن تبدیل شده موجب می‌شود تا به راحتی بخش عمده‌ای از آب این دریاچه در مقابل پهنای آفتاب تبخیر شده و به خشک شدن آن بیانجامد.

گلابیان با بیان این که تحقیقات نشان می‌دهد که بازسازی و بازگشت منابع دریاچه ارومیه تا حدودی غیر ممکن خواهد بود، بیان کرد: در این میان مهمترین مساله تاثیر بیش از حد آفتاب بر این دریاچه و تبخیر گسترده منابع آن است. بنابراین حتی اگر بخش عظیمی از آبهای کشور را به سمت این رودخانه ببریم باز هم اگر تدابیر ویژه‌ای برای آن اندیشیده نشود در فاصله چند ماه دوباره خشک خواهد شد.

این کارشناس در ادامه با اشاره به راهکاری برای تامین آب دریاچه ارومیه گفت: لازم است تا آبی خارج از حوزه این دریاچه یعنی رودهایی که به آن وارد می‌شود به این دریاچه تزریق شود. این در حالی است که کل آبی که سدها مانع از ورود آن به دریاچه ارومیه می‌شوند حدود چهار تا پنج کیلومتر مکعب بیشتر نیست و آفتابی که به پهنای آن می‌تابد به راحتی این منابع را نیز هدر داده و خشک می‌کند.

وی خاطرنشان کرد: جابجایی آب نه تنها در دنیا بلکه در ایران به صورت جابجایی نفت و گاز ممکن بوده و می‌توان با انجام ساز و کارهایی آب دریاچه خزر را به دریاچه ارومیه منتقل کرد.

گلابیان با اشاره به تحقیقاتی که در این زمینه انجام شده عنوان کرد: بهترین راهکار این است که از دریاچه خزر با انجام ساز و کارهایی آب را به دریاچه ارومیه هدایت کنیم چرا که خزر حدود ۲۰ برابر ارومیه از آب پر است و می‌تواند به جبران خشکسالی آن کمک کند.

وی با بیان این که برای بازگرداندن آب دریاچه ارومیه در بهترین حالت به پنج سال زمان نیاز است، افزود: نکته مهم در این مورد آن است که دریاچه ارومیه به حدود ۲۵ کیلومتر مکعب آب نیاز دارد که به دلیل تبخیر بیش از حد در فاصله پمپاژ این میزان آب به این دریاچه حدود ۱۰ کیلومتر نیز تبخیر خواهد شد که باید جبران شود.

این کارشناس در ادامه هشدار داد: در صورتی که به زودی بحث دریاچه ارومیه مورد بررسی قرار نگرفته و مشکل آن برطرف نشود مناطق اطراف را به شدت تهدید خواهد کرد. به گونه‌ای که در صورتی خشکی کامل آن ریزگردهایی که از این دریاچه بلند می‌شود تمام استان گیلان را از بین خواهد برد.

وی همچنین عدم بی‌توجهی مسوولین به بازسازی دریاچه ارومیه طی سالهای اخیر را مورد انتقاد قرار داد و گفت: در این میان نه تنها دولت بلکه باید کارشناسان که در واقع خط دهنده سیاستهای دولت هستند را بازخواست کرد که چرا با افتخار از سدسازی‌های گسترده بر دریاچه ارومیه سخن می‌گویند اما فراموش کرده‌اند که این رویه چه نتایج اسفباری را به همراه خواهد داشت.

به گفته گلابیان ما فقط افتخار می‌کنیم که رشد کرده‌ایم اما غافل از آنیم که به زور پول نفت فقط ادای رشد و توسعه را در می‌آوریم در حالی که در این سالها زندگی مردم بهتر نشده است.