بزرگترین دره ایران را بشناسید + تصاویر
دشت لار بزرگ ترين دره ايران است كه در ۷۰ كيلومترى شرق تهران در جاده هراز قرار گرفته. آب و هواى متغير اين دشت را به لار ديوانه و چشمه هاى متعدد آن را به سرزمين هزارچشمه مشهور كرده است.
دشت لار یا لار در کوهپایهٔ قله دماوند واقع شده که از شمال به کوههای شهرستان نور مازندران از شرق و شمال شرق به کوه دماوند، از جنوب شرق به ایرا ، شهرستان دماوند و پلور آمل از جنوب به افجه و امامه و لواسان بزرگ و از غرب به خاتون بارگاه و گرمابدر کشیده شدهاست. عنوان دشت لار در سال ۵۴ به عنوان پارک ملی لار تبدیل شد. وسعت لار در حدود ۷۳۵۰۰ هکتار است. از سال ۶۱ طبق مصوبه شورای عالی حفاظت محیط زیست به عنوان منطقه حفاظت شده اداره میشود و از سال ۷۰ بعضی از مناطق آن برای شکار و تیراندازی ممنوع اعلام گردید.
کوه لار در همسایگی خاوری این دشت، بخشی از ارتفاعات البرز مرکزی است. رشته شمالی پس از تشکیل گردنه کهو (سفید آب) در شمال قریه گرمابدر از توابع رودبار قصران به دو رشته شمال غربی و جنوب شرقی منشعب میشود که بخش شمال غربی آن با تشکیل قلل تخت خرس و سه سنگ، در جهت غرب امتداد مییابد و قله عظیم دماوند را پدید میآورد. بخش جنوب شرقی آن نیز پس از امتداد در دشت لار، قلل معروف هفت سران را به وجود میآورد.
بخش جنوبی این کوهها که همان خط الرأس اصلی است، در جنوب دشت لار امتداد دارد و پس از تشکیل قلل مهرچال، آتشکده، ریزان، سیاه چال و ماز در جهت شمال شرقی به کوههای خنسک و شادکوه متصل میشود.لار زيستگاه جانورانى چون خرس، گراز، گرگ، روباه، پلنگ، كل و بز، قوچ و ميش، عقاب طلايى، كبك، انواع مار از جمله افعى البرزى و ماهى قزل آلا است گونه هايى كه در سال هاى اخير به شكل خطرناكى كاهش يافته اند. در اين دشت مى شود انواع گون، خرگوشك، آويشن، پونه، كاكوتى، گل گاو زبان و باريجه را كه مصارف دارويى و صنعتى دارند پيدا كرد.
در بهار لار دامن شقايق به تن مى كند. تابستان از شقايق ها خبرى نيست اما دشت هنوز هم سبز و پوشيده از علف هاى كوتاه قد است و اين سبزى تا شهريور هم باقى مى ماند.
رودخانه اى كه از سد لار مى آيد و رودخانه هاى فصلى ديگر در تابستان هم در لار جريان دارند. به اين ترتيب سراسر تابستان براى سفر به لار مناسب است. برنامه سفر مى تواند يك يا دوروزه باشد اما براى شب ماندن در لار به اين دليل كه پارك ملى است بايد از سازمان حفاظت محيط زيست مجوز گرفت.
به دليل وجود انواع مارها در لار بايد براى پياده روى در اين دشت حتماً گتر به پا داشت. هنگام چادر زدن نيز بايد نزديك نبودن به بستر رود را مدنظر داشت. آب و هواى لار بسيار متغير است و ممكن است با يك بارش ناگهانى سطح آب بالا بيايد. با توجه به وسيع بودن دشت و بالا بودن احتمال گم كردن مسير به همراه داشتن قطب نما مى تواند اطمينان سفر را بيشتر كند.
براى رسيدن به لار بايد طول جاده هراز را پيمود. در حاشيه جاده تپه هايى ديده مى شود كه گاه راس آنها صخره اى و قرمزرنگ است. اين صخره ها گدازه هاى آتشفشانى دماوندند. همين حصار سرخ است كه سرخ حصار را به اين نام معروف كرده است. در بين كوه هاى اطراف جاده توف سبز البرز بيش از سنگ هاى ديگر به چشم مى خورد. در اين كوه ها فسيل هم يافت مى شود. شايد براى خريد مايحتاج سفر امامزاده هاشم با فروشگاه ها و رستوران هاى بين راهى اش آخرين فرصت باشد.
در اين منطقه تپه ها را گياهى به نام «بى خون» پوشانده است. گياهى با برگ هاى ريز كه در زمستان گل مى دهد. گل هايش شبيه قاصدك اند. گاهى تنها يك ارگانيسم تمام تپه را مى پوشاند. يعنى فقط از يك ريشه، تپه اى پر از بى خون مى شود. پوشش گياهى اين منطقه كه لار را هم شامل مى شود پيشتر جنگل هاى انبوه بوده اما امروز فقط اورس به چشم مى خورد كه از لابه لاى صخره ها بيرون زده. براى رسيدن به لار بايد دوراهى پلور را به سمت چپ رفت. دشت لار از امكانات رفاهى برخوردار نيست اما در جنوب آن امامزاده اى به نام اسماعيل وجود دارد كه مى توان از امكانات محدود آن استفاده كرد.رعايت مسائلى چون خارج كردن زباله از پارك، وارد نشدن به محدوده پوشش گياهى با ماشين، دقت در زمان برپايى آتش و نچيدن گياهان نكاتى هستند كه يك طبيعتگرد هرگز نبايد فراموش كند.
مسیرهای دسترسی به دشت لار
دسترسی و ورود به پارک ملی لار از سه مسیر ماشین رو صورت میگیرد :
مسیر اول، از طریق منطقه لواسان بزرگ (گردنه ایرا) میباشد. این مسیر از روستای ایرا تا پاسگاه محیط بانی قوشخانه (ورودی جنوبی پارک ملی لار) امتداد مییابد.روستای ایرا، به وسیله راه آسفالته، از یک سو با شهر رودهن و از یک سو با جاجرود (از مسیر سد لتیان) و از دو مسیر دیگر به شهر لواسان مرتبط است. رسیدن به روستای ایرا پس از خروج از لواسان با عبور از برگ جهان و نیکنام ده و یا از مسیر جاجرود با عبور از کنار سد لتیان و گذر از نیکنامده و انشعاب از روستای کلان به سادگی میسر میشود.
مسیر دوم، از جاده آبعلی (تهران به سمت آمل) در داخل شهر پلور منشعب میشود. این مسیر از سه راهی پلور تا پست ورودی پاسگاه محیط بانی دلیچای (ورودی شرقی پارک ملی لار) امتداد یافته و دسترسی به پارک ملی لار را از طریق جاده آسفالته، ممکن میسازد.
مسیر سوم، از طریق روستای گرمابدر شهرستان شمیرانات در نزدیکی فشم است که به غرب پارک ملی لار دسترسی دارد و بیشتر مورد استفاده دامداران بومی و عشایر قرار میگرفتهاست.عبور از این مسیر نیاز به اخذ مجوز از پاسگاه شکاربانی گرمابدر دارد.
مسیرهای کوهستانی مالرو که راه های باستانی لار قصران در مسیر ری به سمت طبرستان هستند :
علاوه بر سه مسیر یادشده یک مسیر مالرو از طریق روستای افجهء لواسان کوچک به سوی پارک ملی لار موجود است که در طول مسیر از تفرجگاه دشت هویج افجه لواسان گذشته و در ادامه از راه مالرو به گردنه افجه بشم رسیده و از آنجا به دشت لار کوچک که به اصطلاح محلی به آن لار خشک یا قُلقُلک میگویند میرسد که یکی از شاخه های فرعی رودخانه لار نیز از این دشت میگذرد و سپس از آنجا بعد از عبور از رودخانه و دشت لار خشک و رشته کوه میانی به کوه کافر راه و دشت لار بزرگ که اصطلاحا به آن مرغسر یا مرغزار گویند؛ میرسد. این مسیر قدیمی ترین راه دسترسی به لار است که دامداران افجه از دیرباز تا کنون از آن استفاده میکردند. فاصله افجه تا لار خشکه(لار کوچک) هشت کیلومتر و تا مرغسر (لار بزرگ) هجده کیلومتر است.
مسیری صعب العبور از روستای امامه لواسانات وجود دارد که بومیان مرتع دار و دامدار این روستا جهت دسترسی به لار از آن استفاده میکنند.
سد لار
رود لار پس از سدلار در پلور به هراز می پیوندد. بخشی از آب سد لار از راه تونل آب بر کلان به تهران فرستاده می شود. پارك ملى لار كه حدود ۲۸ هكتار مساحت دارد مكانى مناسب براى راهپيمايى و درياچه آن در صورت صدور اجازه توسط سازمان حفاظت محيط زيست موقعيتى خوب براى شنا و ماهيگيرى است. ابرهاى دور دماوند اگر اجازه دهند، لار بهترين مكان براى ديدن چهره زيباى بام ايران و عكاسى از آن است.
این سد در مرز استان مازندران و تهران واقع است و جزو پارک ملی لار نیست و در استان مازندران قرار دارد. سد لار در سال 1330 مطالعات سد آغاز گرديد و در سال 1353 عمليات احداث آن شروع و در سال 1361 به بهره برداري رسيد. موقعيت سد : اين سد بر روي رودخانه «لار» با سطح حوزه آبريزي به مساحت 675 كيلومتر مربع و با متوسط جريان آب سالانه به ميزان481 ميليون مترمكعب در استان مازندران و در فاصله 75 كيلومتري تهران و 100 كيلومتري آمل قرار دارد اهداف احداث : تامين آب كشاورزي با سطح زير كشت 90 هزارهكتار، تامين آب شرب تهران و انتقال آب به ميزان 140 ميليون مترمكعب به نيروگاه كلان جهت توليد متوسط سالانه150000 مگاوات ساعت انرژي برق – آبي براي كمك به شبكه سراسري
