زلزلههای زنجیرهای اخیر در کشورمان کاملا تصادفی رخ داده و جای نگرانی ندارد، اما مردم همیشه باید آماده و در شرایط ایمن باشند و راههای حفظ جانشان در برابر زلزله را بیاموزند.
سال هاست که می گویند در تهران زلزله ای بزرگ می آید که صدها و هزاران نفر به دلیل شدت بالای خسارت ها کشته می شوند و هر بار که در نقطه ای از کشور زلزله عمیق روی می دهد، کارشناسان زلزله باز هم درباره زلزله بزرگ تهران به مسوولان هشدار می دهند و بارها تاکید کردند که به دلیل بافت فرسوده برخی از نقاط تهران و مسکونی بودند نقاط دیگری از شهر که روی گسل زلزله قرار دارد، صدمات و آسیبهای جبران ناپذیری در صورت وقوع آن زلزله بزرگ در پایتخت رخ خواهد داد.
به گزارش راه دانشجو، کشورمان دست کم روزانه 30 بار می لرزد، اما اغلب مردم بسیاری از این زلزله ها را احساس نمی کنند و از وقوع این زلزله ها در اعماق زمین بی خبر هستند و تنها زمانی که عمق و بزرگی زلزله بالا باشد و یک لرزش ناگهانی در زمین ایجاد شود آنها را غافلگیر می کند.
وقوع زلزله در هر کشور با توجه به اینکه روی گسل های زلزله قرار دارد، پیش بینی می شود. اما اینکه مسوولان و متولیان اجرایی و عمرانی کشور با توجه به این پیش بینی ها به امر ساخت و ساز و مقاوم سازی ساختمان ها توجه داشته باشند، اهمیت دارد.
تهران نیز جزو آن دسته از شهرهای بزرگ کشور است که به گفته برخی از کارشناسان بیش از 100 سال است که زلزله را تجربه نکرده است و همین موضوع بسیاری از کارشناسان را نگران می کند که زلزله ای بزرگ در راه است. اما با توجه به اینکه از آن دست زلزله هایی که روزانه در کشور می آیند و می روند، آرام و بی سر و صدا و تنها موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران مقیاس و زمان وقوع آن را ثبت می کند، برخی مواقع در تهران هم رخ می دهد. سوال اینجاست که آیا این زلزله های کوچک در تهران و بزرگ در نقاط دیگر کشور نشان از وقوع زلزله ای وحشتناک دارد؟
طی یک هفته گذشته دو زمین لرزهای به بزرگی ۲.۲ ریشتر تجریش و دماوند استان تهران را لرزاند. زمینلرزه تجریش از آنجا قابل توجه است که نشان میدهد این گسل فعال است چون یکی از نشانههای فعال بودن گسلها همین زلزلهها با ریشترهای کم است.
زلزله منطقه تجریش در بخشی از پهنه گسل شمال تهران به نام گسل نیاوران اتفاق افتاده است. این گسل یکی از پرریسکترین گسلهاست و اهمیتی که دارد این است که جمعیت زیادی روی این گسل زندگی میکنند به طوری که 2 میلیون و 200 هزار نفر روی آن ساکن هستند و یکی از بیشترین تراکمهای جمعیتی است.
به گفته دکتر مهدی زارع معاون پژوهشی پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله؛ «زلزله های اخیر هیچ ربطی به گسل های تهران ندارد، با وجود این همه کارشناسان نسبت به این که پایتخت هم روی گسل های لرزه خیز قرار دارد، اتفاق نظر دارند و با توجه به این وضع به تهرانی ها و مردم دیگر استان ها هشدار داده می شود که همیشه آماده و در شرایط ایمن باشند و راه های حفظ جان شان در برابر زلزله را بیاموزند، اما اطمینان داشته باشند زلزله های زنجیره ای اخیر در کشورمان کاملا تصادفی رخ داده و جای نگرانی ندارد.»
بسیاری از مهندسان عمران شهری بارها به مسوولان هشدار دادند که برخی مناطق تهران به دلیل بافت های فرسوده با توجه به اینکه بر گسل زلزله قرار دارند و یا مشکلات عبور و مرور از معابر و خیابان های تهران و… باید مورد بازسازی و ایمن سازی قرار بگیرند، در غیر این صورت با وقوع زلزله امکان تخریب و نابودی در پایتخت و میزان خسارت بالا خواهد بود.
اما در طی این سالها به این موضوع کمتر توجه شده و شاید آموزش و پرورش و چند نهاد اجرایی دیگر به عنوان نهادی دلسوز در پی مانورهای زلزله برای دانش آموزان و یا آموزش های لازم از طریق رسانه ملی سعی دارند تا نحوه نجات جانشان در زمان وقوع چنین اتفاقی را به عموم جامعه بیاموزند.
البته کارشناسان زلزله، وقوع پیدرپی زمینلرزههای مکرر در شرق تهران( دماوند، آب سرد و رودهن) را طبیعی عنوان میکنند، اما در عین حال برخی دیگر از زلزلهشناسان، این زلزلهها را با زلزله بزرگی که احتمال آن در تهران زیاد است، در ارتباط میدانند.
گسل شمال تهران فعال است و در زمینه سابقه زمین لرزههای تاریخی این گسل باید گفت که این گسل مسبب زلزله تاریخی ۳ هزار سال پیش بوده که منجر به نابودی تمدن قیطریه شده است و یافتههای باستان شناسی نیز با این موضوع همخوانی دارد.
زلزله ۱۸۳۰ نیز از جمله زلزله هایی بود که در محل تلاقی گسل شمال تهران رخ داده است. به غیر از این دو زلزله تاریخی زلزله مهم دیگری در این گسل رخ نداده است.
به این ترتیب باید از زلزله های پی در پی و با عمق کم در شمال و شرق پایتخت نگران بود که نوید یک زلزله خفیف و بزرگ را در تهران می دهند. از طرفی ممکن این زلزله ها به تغییرات آب و هوایی در پایتخت، گرمای بیش از حد زمین و خنک شدن هوا در چند روز اخیر نیز بی ارتباط نباشد.
بهر حال کارشناسان زلزله شناسی بارها هشدار داده اند که وقوع زلزله بزرگ در تهران قطعی است اما زمان دقیق و مشخصی نمی توان برای آن تعیین کرد، امیدواریم تا دیر نشده مسوولان این زلزله های کم عمق و پی در پی و مشکلات مربوط به بافت شهری در پایتخت را در زمان وقوع زلزله جدی بگیرند.