دحوالارض؛ روز گسترانیده شدن زمین از محل کعبه

دحوالارض مطابق با 25 ماه ذی القعده، روزی است که خداوند با نظر به کره زمین، به جهان خاکی حیات بخشید.

به اعتقاد مسلمانان دحوالارض روز سه شنبه نهم مهرماه مطابق با 25 ماه ذی القعده، روزی است که خداوند زمین را از محل کعبه گسترانید. در قرآن نیز به آن اشاره شده چنانکه در سوره شمس آمده است: ˈوَالْأَرْضِ وَمَا طَحَاهَا ˈ قسم به زمین و آنکه گسترانید.

خداوند در این روز، بخش هایی از کره زمین ـ که سراسر از آب بود ـ شروع به خشک شدن نمود تا کم کم به شکل ربع مسکون امروزین درآید.

مطابق روایات، نخستین نقطه ای که از زیر آب سر برآورد مکان کعبه شریف و بیت الله الحرام بود.

به نظر برخی از مفسران، آیه 30 سوره مبارکه ˈنازعاتˈ (والارض بعد ذلک دحاها) به همین واقعه اشاره دارد.

از امیرالمومنین(ع) روایت شده است که فرمودند: ˈنخستین رحمتی که از آسمان به زمین نازل شد، در 25 ذی القعده بود. کسی که در این روز روزه بگیرد و شبش را به عبادت بایستد، عبادت 100 سال را که روزش را روزه و شبش را عبادت کرده است، خواهد داشتˈ.

* معنای دحوالارض

ˈدَحوˈ به معنای گسترش است و برخی نیز آن را به معنای تکان دادن چیزی از محلِ اصلی اش تفسیر کرده اند. منظور از دحوالارض (گسترده شدن زمین) این است که در آغاز، تمامی سطح زمین را آب های حاصل از باران های سیلابیِ نخستین فراگرفته بود. این آب ها به تدریج در گودال های زمین جای گرفتند و خشکی ها از زیر آب سر برآوردند و روز به روز گسترده تر شدند.

از سوی دیگر، زمین در آغاز به صورت پستی ها و بلندی ها یا شیب های تند و غیرقابل سکونت بود. بعدها باران های سیلابی مداوم باریدند، ارتفاعات زمین را شستند و دره ها گستردند. اندک اندک زمین هایِ مسطح و قابل استفاده برای زندگی انسان و کشت و زرع پدید آمد. مجموع این گسترده شدن ˈدَحو الارضˈ نامگذاری می شود.

* دحوالارض در قرآن

در قرآن کریم به دحوالارض اشاره شده است. خداوند در آیه 30 سوره ˈنازعاتˈ می فرماید: ˈو زمین را پس از آن (آفرینش آسمان و زمین) گسترش دادˈ. بر پایه نظر بیشتر مفسران، منظور از ˈدَحیهاˈ در این آیه، همان دحوالارض است.

* دحوالارض از عنایات خاص خداوند متعال است

به گزارش تارود امام جمعه شهرستان فیروزکوه درباره برکات دحوالارض به ایرنا گفت: این روز از عنایات مخصوص پروردگار است؛ چرا که زمین را برای زندگی بندگانش آماده کرده تا زندگی آرام و بانشاطی داشته باشد.

حجت الاسلام والمسلمین ˈعبدالعلی استیریˈ افزود: در این روز مژده آمرزش گناهان داده شده است و ان شاء الله بتوانیم در آن، پرونده اعمال خود را به سوی سعادت دنیا و عقبی رقم بزنیم.

* در روز دحوالارض باید به خاطر نعمت زمین، شکرگذار درگاه خداوند باشیم

رییس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان دماوند در این زمینه به ایرنا گفت: در مسیر زندگی هرگاه خداوند متعال نعمتی به ما ارزانی می دارد، باید شکرگذار بوده و جشن بگیریم.

حجت الاسلام والمسلمین ˈمحسن کرمانیˈ افزود: زمین، گهواره زندگی انسان و همه موجودات زنده است که با تمام کوه ها، دریاها، درّه ها، جنگل ها، چشمه ها، رودخانه ها، معادن و منابع گرانبهایش نشانه ای از نشانه های آفریدگار به شمار می آید که آن را گسترانیده است.

وی تصریح کرد: شکر این نعمت تمیز و پاکیزه نگهداشتن آن است که متاسفانه، نگاهی به مناطق تفریحی و تفرجگاهی نشان از اهمال و سستی در این زمینه از سوی مردم و حرمت نداشتن آن است.

حجت الاسلام کرمانی افزود: روز دحوالارض ـ روز گسترش زمین ـ روز بسیار مبارکی است و آداب و اعمال ویژه ای دارد.

وی اظهارکرد: روزه، 2 رکعت نماز (که در رکعت دوم آن پس از حمد، سوره والشمس قرائت شود)، غسل و زیارت امام رضا(ع) (که در حقیقت ماه ذی القعده متعلق به ثامن الحجج(ع) است)، در قدر شمردن این نعمت بزرگ سفارش شده است.

* مناسبت های دیگر این روز

گذشته از واقعه دحوالارض، رویدادهای دیگری نیز در این روز رخ داده اند که اهمیت آنرا دوچندان کرده است. از جمله میلاد ابوالانبیاء حضرت ابراهیم(ع)، میلاد حضرت عیسی مسیح(ع)، خروج رسول اکرم(ص) از مدینه به همراه هزاران حاجی به سوی مکه به قصد حجة الوداع، و در روایتی نیز آمده است که حضرت قائم(عج) در همین روز قیام خواهد کرد.

* اعمال شب و روز دحوالارض

1- روزه: روز دحوالارض از چهار روزی است که در تمام سال به فضیلت روزه گرفتن، ممتاز و در روایتی آمده است که روزه‏اش مثل روزه 70 سال است و در روایت دیگر کفاره 70 سال است و هر که این روز را روزه بدارد و شبش را به عبادت بسر آورد از برای او عبادت 100 سال نوشته شود و هر چه در میان آسمان و زمین وجود دارد برای کسی که در این روز روزه‏دار باشد استغفار می کنند.

2- نماز: نمازی که در کتب شیعه قمیین روایت شده و آن دو رکعت است در وقت چاشت در هر رکعت بعد از حمد پنج مرتبه سوره و الشمس بخواند و بعد از سلام نماز بخواند ˈلا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ إِلا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ پس دعا کند و بخواند یَا مُقِیلَ الْعَثَرَاتِ أَقِلْنِی عَثْرَتِی یَا مُجِیبَ الدَّعَوَاتِ أَجِبْ دَعْوَتِی یَا سَامِعَ الْأَصْوَاتِ اسْمَعْ صَوْتِی وَ ارْحَمْنِی وَ تَجَاوَزْ عَنْ سَیِّئَاتِی وَ مَا عِنْدِی یَا ذَا الْجَلالِ وَ الْإِکْرَامِˈ.

3- دعا

4- زیارت حضرت امام رضا(ع) که بهترین و با فضیلت ترین عمل مستحبی این روز است.

5- غسل

6- ذکــر خداوند: معنای ذکر، فقط گفتن الفاظ و اوراد و نام های خداوند نیست. بهترین نوع ذکر خدا، به یاد خدا بودن و او را بر اعمال و گفتار و کردار خویش ناظردانستن است.

7- توبه، استغفار، عبادت و شب زنده داری از اعمالی است که در شب دحو الارض سفارش و تأکید بسیاری برای انجام دادن آنها شده است.