سردرگمی دولت در انبوه سازی مسکن
رئیس جمهوری و وزیر مسکن ایران با بیان این مطالب در دو جلسه جداگانه، یک بار دیگر از طرح مسکن مهر گلایه کردند. همزمان انبوه سازان به دولت پیشنهاد دادند تا به خریداران، تا ۸۰ درصد قیمت خانه، تسهیلات مالی داده شود. اکنون به نظر می رسد دولت در انبوه سازی مسکن هم سردرگم است.
به گزارش تارود به نقل از افکارنیوز؛ مقداد همتی، كارشناس بازار مسكن و مشاور وزیر سابق راه و شهرسازی می گوید: «بازار مسکن کلا بازاری پیچیده است و با یک عامل خاص ممکن است تکان بخورد یا نخورد. بازار مسکن در ایران در واقع به عوامل مختلفی بستگی دارد و با بازار مسکن دنیا متفاوت است . درحال حاضر عرضه و تقاضا در بازار مسکن ایران تعادل ندارند و نیازهای واقعی هنوز مسکن متناسب با نیازش را پیدا نکرده و ما کمبود مسکن داریم. در حال حاضر تقاضا از عرضه بالاتر است و ما سالیانه باید ۲میلیون تومان واحد مسکونی بسازیم. بنابراین افزایش و کاهش قیمت نفت بالا چندان ارتباطی به بازار مسکن پیدا نمی کند.»
وی می افزاید: «بازار مسکن اکنون مانند آتش زیرخاکستر است و اگر وزارت راه و شهرسازی و دولت یازدهم فکر عاجلی برای عرضه بیشتر و تحریک عرضه نکند و عرضه را افزایش ندهد ممکن است اتفاقی که در سال ۱۳۸۶ در بخش قیمت بازار مسکن افتاد در سال آینده یا سال های آتی تکرار شود.»
این نگرانی وجود دارد که کاهش ساخت و ساز مسکن و رکود در آن بیکاری را افزایش دهد. رکود در بازار مسکن در شرایطی اتفاق افتاده است که تقاضا به مراتب بیشتر از تولید است و بین عرضه و تقاضا شکاف عمیقی وجود دارد. برای همین، به نظر می رسد دولت چاره ای ندارد جز این که برنامه های خود را برای رونق بازار مسکن به کار ببندد تا از دشوارتر شدن وضعیت اقتصادی کشور جلوگیری کند.
همتی در تشریح راه حل عاجل می گوید: «اولین پیشنهاد من برای بازار مسکن اتمام پروژه های نیمه تمام مسکن مهر است. افزایش قیمت های مداوم مسکن مهر که تبعاتی را برای جامعه دارد به دلیل این است که حدود یک سال و سه ماه است که این پروژه نیمه فعال است. گزارش های تصویری و مردمی نیز حاکی از این موضوع است. وزارت راه و شرسازی باید فکری جدی برای اتمام هرچه سریعتر پروژه های نیمه تمام مسکن مهر کند که حدود یک و نیم میلیون مسکن مسکونی نیمه تمام به اتمام برسد و این یک و نیم میلیون خانوار ساکن مسکن مهر کند. این مُسکن موقتی برای بازار مسکن است.»
دولت یازدهم که در شروع کارش منتقد جدی مسکن مهر بود و هزینه ۵۰ هزار میلیارد تومانی را که صرف آن شد، اشتباه توصیف می کرد، چاره ای جز حل مشکلات واحدهای مسکونی ساخته شده و در دست ساخت ندارد. بعد از اینکه نصف کل پولهای چاپ شده در تاریخ ایران پای مسکن مهر ریخته شد، یک و نیم میلیون خانوار ایرانی هنوز در یک اتاق زندگی می کنند. رئیس جمهوری و وزیر مسکن ایران با بیان این مطالب در دو جلسه جداگانه، یک بار دیگر از طرح مسکن مهر گلایه کردند. همزمان انبوه سازان به دولت پیشنهاد دادند تا به خریداران، تا ۸۰ درصد قیمت خانه، تسهیلات مالی داده شود. اکنون به نظر می رسد دولت در انبوه سازی مسکن هم سردرگم است.
در طرح مسکن مهر دو میلیون و ۳۲۰ هزار واحد مسکونی پیش بینی شده که بیش از نیمی از آن واگذار شده اما بنابر گزارش های رسمی هنوز بخش عمده ای از این واحدها آب، برق و گاز ندارند و از امکانات رفاهی شهری بی بهرهاند.
آخوندی می گوید که “ما به تلاش خود ادامه می دهیم علی رغم انتقاداتی که به کل طرح مسکن مهر داریم مشکلات را برطرف خواهیم کرد.”
مشاور وزیر سابق راه و شهرسازی معتقد است: «باید به جای اجرای مسکن اجتماعی و طرح های کوچکی مانند مسکن حمایتی یا افزایش وام خرید بیشتر به فکر تامین مالی و ساخت مسکن مهر باشد. طرح وام بازسازی بافت فرسوده طرح خوبیست اما به دلیل اینکه بار مالی به دوش بانک های عامل انداخته است عملا امکان پذیر نیست.»
دولت حسن روحانی یک سال بعد از شروع به کار، اولین برنامه کمک به تولید مسکن با عنوان “مسکن اجتماعی” را با افزایش وام ساخت مسکن آغاز کرده است. این برنامه در حالی شروع شده است که بازار مسکن ایران در رکود به سر می برد و دولت سعی دارد با کمک به ساخت مسکن، این وضعیت را بهبود بخشد.
این وام در اختیار کسانی قرار می گیرد که در بافت های فرسوده زندگی می کنند و می خواهند ساختمان کلنگی خود را از نو بسازند.عباس آخوندی وزیر راه و شهرسازی می گوید که یازده میلیون نفر در بافت های فرسوده زندگی می کنند و این، یک سوم جمعیت شهری را در بر می گیرد و هدف دولت این است که در هر سال با این وام ۳۰۰ هزار واحد مسکونی در شش سال در این بافت فرسوده ساخت شود.
برخی کارشناسان، برنامه های اقتصادی دولت در چند سال گذشته را عامل افزایش قیمت مسکن و رکود فعلی این بازار می دانند، اما می گویند معضل اصلی فاصله زیاد تولید و تقاضای مسکن است. ازسوی دیگر گفته می شود که در سال ۸۶، دولت وقت دلارهای حاصل از افزایش قیمت نفت را وارد بازار کرد و همین خود جرقه ای برای افزایش قیمت مسکن شد.
این کارشناس بازار مسکن معتقد است: «افزایش قیمت نفت در سال ۸۶ به خاطر افزایش نقدینگی نبود و بلکه به خاطر طرح های ناکارآمد دولت اول و طرح های وزارت راه و شهرسازی در زمان سعیدی کیا اتفاق افتاد. مثلا صحبت هایی در مورد افزایش وام خرید مسکن شد که التهاب بازار را افزایش داد. در کل بازار مسکن بیشتتر متاثر از عرضه و تقاضاست نه افزایش نقدینگی. نقدینگی هم افزایش یابد به صورت خرد است مثل افزایش حقوق کارمندان. اکنون به دلیل اینکه تقاضای واقعی بیشتر از عرضه است تغییرات فیمتی نفت تاثیری بر بازار مسکن نخواهد گذاشت.»
محمد باقر نوبخت معاون برنامه ریزی و نظارت راهبری رئیس جمهور گفته که “مجموعه اقدامات دولت در جهت ساخت و سازهای مسکن به فضای اقتصادی کشور کمک میکند تا دولت سیاست خروج از رکود را با سرعت بیشتری دنبال کند.”
اما طرح اصلی دولت دربخش مسکن، افزایش وام خرید مسکن از ۳۵ میلیون تومان به ۸۰ میلیون تومان (مسکن حمایتی) است که تاکنون بانک مرکزی با آن موافقت نکرده است. این برنامه که هدف آن تحریک تقاضا از طریق افزایش وام خرید بوده به دلیل نگرانی از احتمال افزایش تورم همچنان بر زمین مانده است و به نظر می رسد تلاش های وزارت راه و شهرسازی برای متقاعد کردن بخش های دیگر نظیر بانک مرکزی موفقیت آمیز نبوده است.
با توقف ساخت واحدهای جدید در مسکن مهر، دولت روحانی برنامه ساخت مسکن اجتماعی و مسکن حمایتی را در برنامه کاری خود قرار داد و اکنون به نظر می رسد با طولانی شدن مذاکرات بر سر مسکن حمایتی از طریق افزایش وام خرید، دولت فعلا برنامه ساخت مسکن اجتماعی را از طریق افزایش وام ساخت مسکن در بافت فرسوده و حاشیه شهرها شروع کرده است.
