وقتی «باران» به کمک مهندسان جهاد آمد
تمام رزمندگان، باران شدید آن شب را از امدادهای غیبی میدانستند. دشمن متجاوز تصور میکرد بارانی که از غروب شروع شده و کمی هم زمین را خیس کرد، مانع انجام هرگونه عملیاتی از طرف رزمندگان اسلام خواهد شد و از این رو، حالت آماده باش را که از مدتها پیش در آن به سر می بردند لغو کردند و این امر، امکان موفقیت عملیات را مضاعف ساخت.
به گزارش تارود به نقل از شبکه اطلاع رسانی دانا، هجوم نیروهای عراقی عراقی به خوزستان بعد از 31 شهریور از محورها و معابر متعدد و با به کارگیری نیروهای زرهی و مکانیره مجهز، باعث تصرف بخشهای وسیعی از استان زرخیز خوزستان شد، به طوری که دشمن تا چند کیلومتری دزفول و اهواز پیشروی کرد. دشمن متجاوز در اوائل جنگ تحمیلی از طریق تنگه چزابه و جاده مرزی جفیر با بهرهگیری از 2 لشکر پیاده و پیاده- مکانیزه به بستان حمله کرد و با اشغال بستان و 70 روستای اطراف آن عدهای از اهالی این شهر را شهید و عدهای را به اسارت خود در آورد و جنایات بیشماری را نیز در این منطقه مرتکب گردید.
در جبهههای میانی خوزستان، نیروهای بعثی با تصرف شهر بستان حمله خود را به منظور قطع جاده اهواز- دزفول ادامه دادند و قسمت های وسیعی از دشت عباس را به تصرف خود در آوردند و در پایین رودخانه کرخه متوقف و مستقر شدند. در محور جنوبی رودخانه کرخه، پس از تصرف بستان و ادامه پیشروی خود، شهر سوسنگرد را نیز به تصرف در آوردند. در شمال رود کرخه نیز با تصرف ارتفاعات الله اکبر پادگان نظامی دشت آزادگان مورد تهدید قرار گرفت، اما در جبهه میانی بستان و مناطق گستردهای از استان خوزستان با وجود اجرای چندین عملیات کوچک و بزرگ تا مهرماه 60 این مناطق همچنان در تصرف دشمن بود؛ اگر چه رزمندگان اسلام قبل از فتح نهایی بستان، حملات و فداکاریهایی را در باز پس گیری این مناطق از خود نشان دادند.
در ادامه این نبردها در تاریخ 31/2/60 ارتفاعات اللهاکبر پس از 7 ماه به دست رزمندگان اسلام افتاد و نیروهای دشمن با تحمل تلفات و خسارات سنگین تا 12 کیلومتری بستان عقب نشینی کردند. سرانجام در تاریخ یکشنبه 8 آذر 60 به هنگام ظهر، شهر بستان و 70 روستای تابعه آن به دست رزمندگان اسلام آزاد شد و تا تاریخ 22/09/60 ، منطقه عملیاتی طریق القدس به طور کامل از لوث دشمن اشغالگر پاکسازی شد. عملیات طریقالقدس از چنان اهمیتی برخوردار بود که امام خمینی آن را «فتح الفتوح» نامیدند.
ویژگی اصلی عملیات طریق القدس ، گذشتن از زمینهای رملی غیر قابل عبور در شمال منطقه عملیاتی بود که سبب غافلگیری دشمن شد. منطقه عملیاتی طریق القدس حدود 75 کیلومتری شهر اهواز و در منطقه عمومی دشت آزادگان و در 25 کیلومتری جنوب غربی سوسنگرد قرار دارد. منطقه عملیاتی مذکور دارای وسعت حدود 300 کیلومتر مربع بوده و از حیث جمعیتی دارای جمعیت عرب و فرهنگی عشایری است.
این منطقه از شمال به ارتفاعات میشداغ و ارتفاعات ا…اکبر و از شرق به شهر حمیدیه و رودخانه کرخه و از غرب به هورالعظیم و از جنوب به هویزه محدود می شود. شهر بستان در مرکز منطقه عملیاتی و مهم ترین قسمت این منطقه قرار دارد یکی از ویژگی های جغرافیایی منطقه عملیاتی طریق القدس، و وجود زمین های رملی یا آغشته از تل ماسه هاست. این عارضه طبیعی از جمله رسوبات عهد حاضر است کالا در سطح تقریبا وسیعی قسمت هایی از سطح منطقه خوزستان به خصوص غرب منطقه عملیاتی بستان را پوشش داده است. این رسوبات از آن نظر که توسط بادها جابه جا شده قدرت تحرک فراوان دارد و غالبا دشواری هایی را برای روستاها و دیگرمراکز تجمع انسانی به وجود می آورد.
این رملها به قدری بود که در مناطقی پای رزمندگان تا زانو در رمل فرو میرفت و روشن است که در چنین منطقهای تحرک سریع بسیار سخت صورت میگیرد. به طور کلی منشأ این رملها در خوزستان را تخریب مکانیکی و فرسایش بادی ماسههای حمل شده به این منطقه و یا سنگ مادر که همان ماسه سنگهاست می دانند. سطح رمل ها در مجموع حدود 300 کیلومتر مربع است.
عبور موفق رزمندگان از مناطق رملی و تپههای شنی از جمله ابتکاراتی است که در عملیات طریق القدس روی داد. جادهای که از شمال شهر بستان به تنگ میشداغ میرسید و بعد از آنجا به دشت چهیلا منتهی میشد، جادهای بود که از زمانهای پیش در مانورهای نظامی منطقه بستان از آن استفاده میشد، اما به دلیل مرور زمان زیر تودههای شن رملی دفن شده و فقط قسمتهایی از آن بیرون مانده بود.
از آنجا که اهمیت این جاده در عملیات طریقالقدس انکارناپذیر بود، فرماندههان ارتش و سپاه به این نتیجه رسیدند که هر طور شده جادهای را در دل تپههای رملی بسازند، اما کمبود امکانات یگان های زرهی، همچنین سرعت عمل و شتابی که در ایجاد این جاده لازم بود، کارها را سخت می کرد. بعد از پیشنهادهای فراوانی که ارائه شد، قرار شد جهاد سازندگی وارد عمل شود. به این ترتیب کار جاده سازی شروع شد و حدود 80 کامیون کمپرسی بدون وقفه خاک را از تپه شحیطیه حمل کرده، روی رملها می ریختند و بعد از آن به وسیله ماشین های مختلف راه سازی پخش و در رمل کوبیده می شد.
بالاخره بعد از دو هفته، در بعد از ظهر روز 6 / 9 / 1360 آخرین کارهای جاده خاکی به پایان رسید و به علت وجود زمین های محکم بین تپه های رملی، دیگر نیازی به جاده سازی تا دیدگاه سوم نبوت. برای جلوگیری از ریزش این تپه ها روی جاده، با هزاران کیسه شن کناره سازی شده بود. برادران جهاد سازندگی با زحمات فراوان 15 کیلومتر جاده مخصوص در شنزارهایی که تا زانو بالا میآمد، زده بودند و بقیه راه را رزمندگان به هر قیمتی که شده تصمیم به عبور گرفتند. همچنین برای امتداد مسیر و جلو گیری از گم شدن خودروها و رزمندگان از مسیر با فاصله هر ۱۰۰ متر نشانههای چوبی و آهنی نصب و فانوس های کوچکی به آن آویخته شد. این مسیر، امکان عبور نیرو و دستیابی به پهلو و عقبه را برای نیرو های خودی فراهم می کرد.
با شروع عملیات، دشمن از مناطق رملی در جناح شمالی خود که اصلا امکان حمله برایش متصور نبود، مورد هجوم قرار گرفت. البته بارانی که در شب عملیات آمد، کمک زیادی به محکم شدن ناحیه رملی و قابل عبور شدن آن کرده بود و دشمن با آمدن باران خیال کرده بود که احتمالا از حمله منصرف خواهیم شد. تمام رزمندگان، باران شدید آن شب را از امدادهای غیبی میدانستند. دشمن متجاوز تصور میکرد بارانی که از غروب شروع شده و کمی هم زمین را خیس کرد، مانع انجام هرگونه عملیاتی از طرف رزمندگان اسلام خواهد شد و از این رو، حالت آماده باش را که از مدتها پیش در آن به سر می بردند لغو کردند و این امر، امکان موفقیت عملیات را مضاعف ساخت.
با آزادسازی شهر بستان، حدود 250 کیلومتر مربع از خاک میهنمان که بعد از 427روز به دست قوای متجاوز عراق اشغال شده بود، آزاد شد و خطوط تدارکاتی و ارتباطی دشمن در منطقه غرب قطع شد و راه فتح بخش اشغالی خرمشهر به دست رزمندگان اسلام گشوده شد.
اتخاذ تاکتیک ویژه طراحی عبور از رمل، به عنوان محور شمالی عملیات یکی از ویرگیهای عملیات و ناشی از خلاقیت و ابتکار متاثر از گسترش حضور نیرو های مردمی در جنگ بود که موجب غافلگیری دشمن و تضمین کننده پیروزی عملیات گردید. این مسئله به قدری دور از انتظار دشمن بود که حتی اسرای دشمن در سایر عملیاتها همواره تاکید داشتند که رزمندگان اسلام به صورت هلی برد در این محور وارد عمل شدهاند؛ زیرا رمل طبیعی، مانعی اساسی و غیر قابل عبور است و این در حالی بود که رزمندگان به منظور رسیدن به اهداف مورد نظر هیچ استفاده ای از بالگرد نکرده بودند. بنابراین شکلگیری تاکتیک جدید عملیاتی از یک سو و تغییر ذهنیت غلط دشمن و باور توانایی رزمی رزمندگان از سوی دیگر از عواملی بود که تأثیرهای خود را در صحنه نبردهای بعدی باقی گذاشت.
