کارشناس مسائل بین المللی: موقعیت کنونی مصر به انقلاب های منطقه ضرر می رساند

اتفاقات اخیر مصر نوعی شوک را به ناظران انقلاب های کشورهای منطقه وارد کرد جریانی که می توانست به احیای مصر اسلامی بیانجامد با نا کار آمدی سلفیون به قیامی نا کام تبدیل شد. در رابطه با این تحولات صاحب نیوز گفتگویی را با یکی از برترین کارشناسان بیداری اسلامی و کشورهای عرب زبان انجام داد.

حجت الاسلام غریب رضا، از کارشناسان نام آشنایی است که از نزدیک بر تحولات مصر و منطقه اشراف دارد وتحلیلهای درستی از این وقایع به مجامع علمی ارائه می دهد.  شما را به خواندن این گفتگو دعوت می کنیم.

*اخوان مسلمین که با رای خوبی ازسوی مردم نماینده خود را به کرسی ریاست جمهوری نشاند پس چرا عمردولت مرسی دوام نداشت و سقوط کرد؟

رای آوردن گروه‌های اسلامی نتیجه طبیعی گرایش مردم به اسلام بود به‌هرحال مردم درکشورهای عربی حکومت‌هایی را پشت سرگذاشتند که سکولار رادیکال بودند که نه تنها در کشور از روی کار آمدن گروه‌های سیاسی اسلام‌‌گرا ممانعت می‌کردند، ‌بلکه حتی درانجام بعضی از امور دینی فردی که بعد اجتماعی داشت هم ایراداتی می‌گرفتند، لذا جامعه مصر نسبت به اسلام تشنه شده بود به همین خاطر در فضای انتخاباتی اسلام‌گرا‌ها رای آوردند؛ البته این رای قاطع نبود تنها باتفاوت یک درصد کرسی قدرت را در درست گرفتند برای همین جایگاه شکننده‌ای داشتند ولی این نکته هم اهمیت دارد که اسلام‌گرا مثل اخوان گروه‌هایی زیرمجموع خود دارند؛ گروهی انقلابی و گروهی محافظه‌کاریا اصلاح‌طلبانی که به غرب گرایش داشتند. اینها وقتی روی کارآمدند با عربستان و آمریکا مرتبط بودند حتی قبل از این‌که درانتخابات شرکت کنند، جلساتی با هیلاری کلینتون داشتند و ازآنجا بود که پروژه‌ای را آمریکا جرقه زد تا گروه‌های اسلام‌گرا به میدان بیایند نه به منظور کمک‌رسانی، ‌بلکه با هدف  ایجاد بحران‌های اجتماعی،‌ اقتصادی و به‌خصوص سیاسی تا برگه قدرت اسلام‌گراها را در منطقه به نفع خود بسوزاند همچنین ناکارآمدی آن‌ها را به مردم سایر کشورهای منطقه اثبات کند تا کسی خیال انقلاب با نگاه اسلامی نداشته باشد و متاسفانه گروه اخوان دردام این پروژه  حیله‌گرانه آمریکایی‌ها افتادند. ازیک طرف درسیاست‌های خارجی می‌بینیم اخوان رابطه تیره ایران ومصربعد از کمپ‌دیوید را بازگشایی نکرد؛ هرچند ایران به شکل یک‌طرفه وارد شد حتی گروه‌های مختلف مصری را دعوت کرد و قدم‌های مهمی را برای بازگشت روابط حسنه برداشت اما حکومت اخوان‌المسلمین این کار انجام نداد بلکه برعکس رابطه‌ خود را با رژیم صهیونیستی ادامه داد حتی برای شیمون پرز نامه نوشت و او را دوست خود نامید.

* یعنی پله پله زمینه سقوط را فراهم کردند؟

بله این‌ها همه نقشه‌های آمریکا بود تا روابط اخوان را به غرب هدایت کند اما شاید بزرگترین اشتباه اخوان درمورد سوریه بود که زمینه سقوط آنها را مستعد کرد. اخوان علیه خط مقاومت ایستاد، نیرو برای جنگ مقابل سوریه فرستاد وسفارت سوریه را تعطیل کرد؛ برای این‌که باج بیشتری به عربستان بدهد و فشارعربستان را برخود کم کند دست سلفیت را در مصربازگذاشت و آنها هم جنایات زیادی را علیه شیعیان به‌راه‌انداختند. به هرحال این فضا، ‌فضایی بود که اخوان بازی خورد ونتیجه این شد که در داخل کشوراعتراضات عمومی ایجاد گردید ودرنهایت میلیونها تن ازمصری‌ها حدود چهل روزپیش به خیابان‌ها آمدند وجنبش تمرد به راه افتاد. بسیاری ازمردم خواهان عزل مرسی شدند ازاین فضای گل‌آلود مصر، آمریکا سوءاستفاده کرد وگروه‌هایی را به میدان میان مردم آورد وبه نوعی ازموقعیت ایجاد شده به نفع خود موج سواری کرد.

* آیا با وجود این فضا ارتش مصرمی‌تواند بر اوضاع مسلط بشود؟

ارتشی که روزی به رهبری جمال عبدالناصرمقابل رژیم اسراییل ایستاده بود  و قدرت زیادی داشت بعد از کمپ دیوید به گونه‌ای سربه راه و رام شده بود که دیگرخطری برای رژیم صهیونیستی نبود زیرا بعد از کمپ دیوید ارتش مصرازکمک‌های آمریکایی‌ها تامین می‌شد و براساس سیاست‌ها آنها بازسازی  وهدایت شده بود؛ به همین خاطرارتش کنار دولت قرار نداشت  ومرسی را عزل کرد. طرفداران مرسی این حرکت ارتش را کودتایی می‌دانستند که وابسته به حرکت‌های مردمی بود اما ارتش ازاین فضا به نفع خود بهره‌برداری نمود. متاسفانه درگیری‌هایی که اتفاق افتاد بسیارعجیب و تلخ بود بعد ازیک ماه تحصن و اعتصاب مخالفان، ارتش به آنها حمله می‌کند و آن کشتار فجیع را به راه‌می‌اندازند به‌صورتی‌ که برگ سیاهی درتاریخ  کشور مصر باقی گذاشت.

* نقش نخبگان و به‌خصوص دانشگاه الازهر دراین  موقعیت چگونه بوده است ؟

سازمان‌های مردم نهاد،‌ علما،‌ نخبگان، ‌دانشگاه الازهر، ‌احزاب و.. درفضا موثرهستند ومی‌توانند کشور را به سمت مصالحه بشکانند تا فتنه دفع شود لذا باید نقش فعال‌تری ایفا کنند نباید درقالب این  اوضاع دوگانه باشد که درست نیست می‌توان ایده‌های سومی مطرح کرد تا طرفین را به ثبات برسانند و طرح جدیدی برای اصلاح صورت بگیرد؛‌ البته هیچ کدام از دو طرف هم حاضر به کنار کشیدن ازموضع خود نبودند واین لجبازی باعث اوضاع وخیم کشورمصرشد هرکدام بر دیدگاه‌های خود پافشاری می‌کردند.

* تاکنون حرکتی ازسوی این طیف صورت نگرفته است؟

البته پروژه‌های مصالحه‌ای پیشنهاد شده هم در داخل مصر وهم از خارج، اما متاسفانه با اصراری که هر کدام از طرفین مخاصمه بر اهداف خود داشتند موفق نشد.

* بعضا گفته می‌شود سرعت سقوط دولت مصر به دلیل شهادت شحاته بوده است نظر شما در این‌باره چیست؟

درهرحال خون مظلوم بی‌تاثیر نیست اما من با توجه به اطلاعاتی که دارم مطئمن هستم این کشته شدن برنامه‌ریزی شده بود؛ از بیرون توسط غربی ها ایجاد گردید و در داخل مصر هم وهابی ها آن را عملی کردند،‌ تا فتنه ی مذهبی بالا بگیرد و از این فتنه به نفع خود بهره برداری سیاسی کنند. در واقع باید گفت مشکل اصلی حکوت مرسی این بود که او امنیت شهروندان خود را تامین نکرد  و با باج  دادن به خارجی‌ها، دست آن‌ها را بازگذاشته بود تا چنین جنایاتی را انجام بدهند  و ضربه آن را هم خورد؛ نتیجه آن بود که عواطف مذهبی مردم تحت تاثیر قرار گرفت و جریجه‌دار شد.

* با توجه به این‌که مرسی واخوان جریان سلفی هستند و با این‌که به عربستان باج هم می‌‌داد پس چرا مورد حمایت آنها قرار نگرفت؟

اصل جریان اخوان ریشه سلفی ندارد حسن‌البنا هم سلفی نبود، بلکه تفکر تقریب به مذاهب اسلامی داشت با شیعه خوب بود. عربستان ازقدیم با اخوان و تمام احزاب اسلامی مبارزه داشت، لذا آمد و جریانی را در درون اخوان ایجاد کرد و با تزریق کمک‌های مادی  فراوان و تاثیر افکار و اندیشه‌های خود که آنجا باعث نفوذ جدی شد و کم کم جریان وهابیت را دربین اخوان رشد بدهد، به‌طورکلی عربستان با تفکر اسلام سیاسی مبارزه می‌کند و وهابی‌ها که نماینده آنها هستند هرکس که حاکم جامعه اسلامی باشد را امام مسلمین می‌دانند؛ هرچند خلاف اسلام عمل کند باید مطیع او بود در حالی‌که اخوان این تفکر را ندارد.

* برخورد ایران با تحولات کنونی مصر چگونه باید باشد ؟

ما باید اهداف امت اسلامی را درنظر بگیریم. یک کشور راهبردی به نام مصرداریم که همسایه رژیم اسراییل است  وموقعیت حساسی دارد لذا هرچه جنگ ودرگیری داخلی مصر بیشتر بشود، اسراییل بیشتر احساس امنیت می‌کند؛ به همین خاطر آنها جنگ داخلی مصر را ترویج می‌کنند و تمایل دارند تا درگیری بین گروه‌های اسلامی و ارتش  بیشتر به‌راه بیفتد زیرا ازاین طریق  قدرت آنها را برای مبارزه با اسراییل و آمریکا تضعیف می‌‌کند به خاطراین‌که درون خودشان درگیری است و گروه‌های اسلامی هم به جای مخالفت بااسراییل، درگیر اختلافات داخلی می‌شوند آنها به سمت آمریکا گرایش داشته باشند. طبیعی است سکوت ما جایزنیست همان‌طورکه حضرت آقا هم فرمودند اگر این اوضاع متشنج درمصرزیاد بشود وجنگ داخلی شدت بگیرد همین الگو به کشورهای دیگر ناشی از بیداری اسلامی هم رسوخ پیدا می‌کند این نقطه شروعی می‌شود برای فتنه عظیم درکشورهای اسلامی که دشمن درنظردارد.

* بازگشت حسنی مبارک می‌تواند به نوعی بیان کننده بازگشت فضای دیکتاتوری سابق باشد؟

بله. مبارک سراین بدنه فاسد بود مشکل مرسی این بود که محافظه‌کاری کرد و نیروهای فاسد دیکتاتوری قبل را درمصر پاکسازی ننمود. بنابراین آن‌ها آرام آرام خودشان را بازسازی واحیا کردند لذا وقتی هم که حسنی مبارک از زندان خارج شد یعنی بازگشت همان اوضاع قبل، چه این‌که ارتش هم  به دنبال همان اهداف سابق است.

*پس با توجه به موقعیتی که مصردارد این اوضاع به ضرر سایرانقلابات خواهد بود درست است؟

بله قطعا هم ازنظرمعنوی برای همه انقلابات ضرر می‌رساند وهم ازنظر آسیب ‌ایجاد می‌کند،‌ بنابراین اجرای این الگو درسایر کشورها می‌تواند انقلابات اسلامی منطقه را به مخاطره بیندازد.

منبع: صاحب نیوز