استالین دستور اعدام کدام ایرانی را صادر کرد؟
احسانالله دوستدار جز کمونیستهای دوآتشهای بود که با اعتماد به کمونیستهای شوروی به میرزا کوچک خان و نهضت جنگل خیانت کرد و به توصیه استالین و لنین به شوروی پناه برد و در نهایت در اتحاد جماهیر شوروی تیرباران شد.
وی از جمله مجاهدان در قیام گیلانیان علیه محمدعلی شاه (دوره استبداد صغیر) و ماجرای فتح تهران بود. در سال ۱۳۳۱ ق در نبرد قوای دولتی با ابوالفتح میرزا سالارالدوله شرکت داشت. با شروع جنگ جهانی اول و تشکیل دولت موقت مهاجرین در کرمانشاه به آنان پیوست و به دلیل اختلاف با رئیس دولت موقت، رضاقلی خان نظامالسلطنه مافی به تهران بازگشت.
در سال ۱۳۳۵ ق «کمیته مجازات» مقارن با سرنگونی تزار روسیه و انقلاب بلشویکی در تهران تشکیل شد. این کمیته اقدام به مجازات کسانی مینمود که به رغم ایشان عاملان سیاست انگلیس بودند، از آنجایی که احسانالله خان عملیات آنان را با اهداف و آرمانهای خود منطبق دید تلاش کرد به نوعی به کمیته وصل شود ولی به علت اینکه اعضای کمیته مخفی و ناشناخته بودند تصمیم گرفت با یک حرکت خودسرانه توجه اعضای کمیته را به خود جلب نماید لذا دست به ترور میرزا حسن مجتهد زد و پس از این اقدام بود که به «کمیته مجازات» ملحق شد.
*میرزا کوچک خان از تحویل احسان الله خان به دولت خوداری کرد
با دستگیری بهادرالسلطنه کردستانی (عضو کمیته مجازات) و اعترافات وی، اعضای کمیته دستگیر شدند و احسانالله خان به رشت فرار کرد و در آنجا به میرزا کوچک خان پناه برد و میرزا علیرغم اصرار وثوق الدوله حاضر نشد او را به قوای دولتی تحویل دهد.
احسانالله خان به تدریج اعتماد میرزا را جلب کرد و از یاران نزدیک او شد. در زمان حکومت سردار معظم خراسانی بر گیلان و لشکرکشی او برای قلع و قمع جنگلیها، مشارالیه از معدود کسانی بود که جان سالم بدر برد و توانست بار دیگر در فومنات به میرزا بپیوندد.
*میرزا کوچک خان با افکار کمونیستی احسانالله خان تعارض داشت
پس از تشکیل جمهوری انقلابی گیلان، احسانالله خان به عضویت ستاد ارتش انقلاب درآمد. وی از ابتدای انقلاب کبیر ۱۹۱۷ تحت تأثیر افکار تند و انقلابی بلشویکها قرار داشت لذا با کمونیستهای تندرو همراه شد. افکار و اندیشههای کمونیستی او با تفکر مذهبی و ناسیونالیستی میرزا هیچ سازشی نداشت و رفته رفته جاه طلبی او موجبات بروز اختلاف بین سران جنگل را فراهم آورد.
*اقدامات احسانالله خان موجب تعضعیف نهضت جنگل شد
پس از اینکه میرزا به حالت قهر رشت را ترک کرد، کمونیستهای افراطی کودتای سرخ را برپا نمودند و کمیته جدیدی را جهت اداره امور جمهوری گیلان به ریاست احسانالله خان تشکیل دادند. اقدامات کمیته مذکور موجبات نارضایتی اهالی و تضعیف نهضت جنگل را فراهم آورد.
چندی بعد کار به نبرد بین جنگلیها و انقلابیون کشید که در نتیجه آن قوای جنگل از نیروهای انقلاب که پشت گرمی به ارتش سرخ داشتند شکست خوردند و به جنگل عقب نشینی کردند، لیکن رویدادهای پیش آمده و در پی حمله قوای دولتی و ضعیف شدن انقلابیون، بلشویکها را وادار ساخت که دست دوستی به سمت میرزا دراز کنند.
*حزب کمونیست قفقاز به رهبری حیدرخان سعی در رفع مناقشه جنگلیان کرد
حزب کمونیست قفقاز، حیدرخان عمواغلی را برای رفع مناقشه و درگیری درونی جنبش به گیلان اعزام کرد. حیدر خان دو جناح اصلی درگیری را به آشتی فراخواند و نتیجه آن تشکیل دولت جدیدی شد که در آن میرزا کوچک خان سرکمیسر و احسانالله خان کمیسر قضایی و معارف گردید، اما کمتر از دو ماه بعد از کار برکنار گردید. پس از آن خودسرانه تصمیم به فتح پایتخت گرفت که با شکست مواجه شد.
*احسان الله خان بعد از شکست نهضت جنگل به باکو گریخت
دولت مرکزی با آگاهی ازتنشهای درونی جنبش جنگل قوای نظامی به سوی آنها اعزام کرد و باعث عقب نشینی نیروهای جنبش به سوی جنگل شد. پس از آنکه قوای دولتی رشت
